نقد و پیشنهاد اصلاحی پیشنویس آییننامه تأسیس، اداره و ارائه خدمات داروخانهها
مهدی زارعی، رییس سابق شورای عالی داروخانه ها انجمن داروسازان ایران
تاریخ انتشار :
يکشنبه ۱۹ بهمن ۱۴۰۴ ساعت ۱۱:۳۵
کد مطلب : ۲۰۷۸۷
سالمخبر: پیشنویس آییننامه تأسیس، اداره و ارائه خدمات داروخانهها با هدف ساماندهی نظام دارورسانی کشور تدوین شده است؛ با این حال، بررسی مفاد آن نشان میدهد که این پیشنویس در بخشهایی دارای رویکردی محدودکننده و غیررقابتی بوده و در مواردی نیز با قوانین و اسناد بالادستی مغایرت دارد.
تداوم چنین رویکردی میتواند به کاهش پویایی حرفه داروسازی و محدود شدن دسترسی عادلانه مردم به خدمات دارویی منجر شود. بدیهی است آییننامه فعلی داروخانهها نیز دارای اشکالات اجرایی و ساختاری زیادی می باشد و اصلاح آن ضروری است؛ اما این اصلاحات نباید به افزایش محدودیتها یا تضییع حقوق حرفهای داروسازان منجر شود. اصلاح مقررات باید با هدف تسهیل، شفافسازی و ارتقای کارآمدی نظام دارویی انجام گیرد.
۱. لزوم کاهش محدودیتها و حرکت به سمت تسهیل کسب و کار داروخانه با توجه به اینکه بخش عمده داروسازان واجد شرایط، بر اساس آییننامههای پیشین موفق به تأسیس داروخانه شدهاند، انتظار میرود آییننامه جدید در جهت کاهش محدودیتها نسبت به مقررات قبلی تنظیم شود. تشدید محدودیتها نهتنها کمکی به ساماندهی بازار دارویی نمیکند، بلکه زمینه ایجاد تقاضای کاذب و شکلگیری بازار غیررسمی مجوز را فراهم میسازد. تجربه نشان داده است که در صورت کاهش مداخلات دستوری، سازوکار عرضه و تقاضا بهطور طبیعی تعادل ایجاد میکند و از ایجاد انگیزههای غیرواقعی برای تأسیس داروخانه جلوگیری میشود.
۲. ضرورت ایجاد فرصت برابر برای داروسازان پیشنویس حاضر، در عمل ورود داروسازان جوان و فاقد امتیازات انباشته را با دشواریهای جدی مواجه میسازد. چنین رویکردی با اصول عدالت حرفهای و رقابت سالم مغایرت دارد و میتواند انگیزه ورود نسل جدید به حرفه داروسازی را کاهش دهد. آییننامه باید بهگونهای تدوین شود که همه داروسازان واجد شرایط از فرصت برابر برای تأسیس و فعالیت برخوردار باشند و مقررات به ابزار ایجاد انحصار تبدیل نشود.
۳. انتقال سرمایه و جلوگیری از خرید و فروش مجوز پذیرش انتقال سرمایه یا تأسیس مجدد داروخانه، در شرایطی که امکان تأسیس آزاد برای سایر داروسازان وجود نداشته باشد، عملاً منجر به قانونی شدن خرید و فروش مجوز داروخانه خواهد شد. اصل منطقی آن است که انتقال سرمایه تنها زمانی مجاز باشد که تأسیس داروخانه نیز بهصورت آزاد و غیرانحصاری امکانپذیر باشد؛ در غیر این صورت، این سازوکار به افزایش سوداگری و اخلال در رقابت سالم منجر میشود.
۴. بازنگری در تقسیمبندیهای جغرافیایی تقسیمبندیهای جغرافیایی، نصابهای جمعیتی و نظام امتیازدهی پیشبینیشده در پیشنویس، در بسیاری موارد با نیاز واقعی مردم و الگوی مصرف دارو همخوانی ندارد. این محدودیتها میتواند آزادی شغلی داروسازان را کاهش داده و دسترسی عادلانه مردم به خدمات دارویی را با مشکل مواجه کند.
۵. مغایرت با قوانین بالادستی بخشهایی از پیشنویس با قوانین بالادستی از جمله قانون برنامه هفتم پیشرفت، قانون تسهیل صدور مجوزهای کسبوکار و سیاستهای کلی اصل ۴۴ قانون اساسی مغایرت دارد و از این جهت، قابلیت ابطال در مراجع قانونی و دیوان عدالت اداری را خواهد داشت. این قوانین بر حذف موانع غیرضروری، جلوگیری از انحصار و ایجاد رقابت سالم تأکید دارند.
۶. تفکیک شرح وظایف مسئول فنی از خدمات داروسازان یکی از مهمترین اشکالات پیشنویس، ادغام خدمات داروسازان در شرح وظایف مسئول فنی است. شرح وظایف مسئول فنی، تکلیف قانونی و الزامی بوده و هدف آن تضمین رعایت ضوابط فنی و صیانت از سلامت عمومی است. این وظایف ذاتاً قابل ارزشگذاری اقتصادی نیستند. در مقابل، خدمات داروسازان ماهیتی مستقل داشته و شامل مشاوره دارویی، پایش درمان، آموزش مصرف منطقی دارو و سایر خدمات سلامتمحور است.
این خدمات باید بهعنوان خدمت حرفهای مستقل، قابل تعریف، قابل ارزشگذاری و دارای تعرفه مشخص در آییننامه پیشبینی شوند و از شرح وظایف مسئول فنی تفکیک گردند . این خدمات میتواند توسط داروساز مسئول فنی یا سایر داروسازان شاغل در داروخانه ارائه شود و ملاک، ارائه خدمت حرفهای است نه عنوان شغلی
۷. پایداری اقتصادی داروخانهها و توسعه خدمات توسعه خدمات حرفهای داروسازان، نقش مهمی در پایداری اقتصادی داروخانهها و ارتقای کیفیت خدمات سلامت دارد. آییننامه باید امکان تعرفهگذاری این خدمات و عقد قرارداد با سازمانهای بیمهگر را فراهم نماید تا داروخانهها بتوانند در کنار عرضه دارو، نقش مؤثرتری در نظام سلامت ایفا کنند. جمعبندی پیشنویس آییننامه داروخانهها نیازمند بازنگری جدی با رویکرد:
• اصلاح اشکالات موجود بدون افزایش محدودیتها
• حرکت به سمت تسهیل و کاهش مداخلات دستوری
• ایجاد فرصت برابر برای همه داروسازان
تداوم چنین رویکردی میتواند به کاهش پویایی حرفه داروسازی و محدود شدن دسترسی عادلانه مردم به خدمات دارویی منجر شود. بدیهی است آییننامه فعلی داروخانهها نیز دارای اشکالات اجرایی و ساختاری زیادی می باشد و اصلاح آن ضروری است؛ اما این اصلاحات نباید به افزایش محدودیتها یا تضییع حقوق حرفهای داروسازان منجر شود. اصلاح مقررات باید با هدف تسهیل، شفافسازی و ارتقای کارآمدی نظام دارویی انجام گیرد.
۱. لزوم کاهش محدودیتها و حرکت به سمت تسهیل کسب و کار داروخانه با توجه به اینکه بخش عمده داروسازان واجد شرایط، بر اساس آییننامههای پیشین موفق به تأسیس داروخانه
۲. ضرورت ایجاد فرصت برابر برای داروسازان پیشنویس حاضر، در عمل ورود داروسازان جوان و فاقد امتیازات انباشته را با دشواریهای جدی مواجه میسازد. چنین رویکردی با اصول عدالت حرفهای و رقابت سالم مغایرت دارد و میتواند انگیزه ورود نسل جدید به حرفه داروسازی را کاهش دهد. آییننامه باید بهگونهای تدوین شود که همه داروسازان واجد شرایط از فرصت برابر برای تأسیس و فعالیت برخوردار باشند و مقررات به ابزار ایجاد انحصار تبدیل نشود.
۳. انتقال
۴. بازنگری در تقسیمبندیهای جغرافیایی تقسیمبندیهای جغرافیایی، نصابهای جمعیتی و نظام امتیازدهی پیشبینیشده در پیشنویس، در بسیاری موارد با نیاز واقعی مردم و الگوی مصرف دارو همخوانی ندارد. این محدودیتها میتواند آزادی شغلی داروسازان را کاهش داده و دسترسی عادلانه مردم به خدمات دارویی را با مشکل مواجه کند.
۵. مغایرت با قوانین بالادستی بخشهایی از پیشنویس با قوانین بالادستی از جمله قانون برنامه هفتم پیشرفت، قانون تسهیل صدور مجوزهای
۶. تفکیک شرح وظایف مسئول فنی از خدمات داروسازان یکی از مهمترین اشکالات پیشنویس، ادغام خدمات داروسازان در شرح وظایف مسئول فنی است. شرح وظایف مسئول فنی، تکلیف قانونی و الزامی بوده و هدف آن تضمین رعایت ضوابط فنی و صیانت از سلامت عمومی است. این وظایف ذاتاً قابل ارزشگذاری اقتصادی نیستند. در مقابل، خدمات داروسازان ماهیتی مستقل داشته و شامل مشاوره دارویی، پایش درمان، آموزش مصرف منطقی دارو و سایر خدمات سلامتمحور است.
این خدمات باید بهعنوان خدمت حرفهای مستقل، قابل تعریف، قابل ارزشگذاری و دارای تعرفه مشخص در آییننامه پیشبینی شوند و از شرح وظایف مسئول فنی تفکیک گردند . این خدمات میتواند توسط داروساز مسئول فنی یا سایر داروسازان شاغل در
۷. پایداری اقتصادی داروخانهها و توسعه خدمات توسعه خدمات حرفهای داروسازان، نقش مهمی در پایداری اقتصادی داروخانهها و ارتقای کیفیت خدمات سلامت دارد. آییننامه باید امکان تعرفهگذاری این خدمات و عقد قرارداد با سازمانهای بیمهگر را فراهم نماید تا داروخانهها بتوانند در کنار عرضه دارو، نقش مؤثرتری در نظام سلامت ایفا کنند. جمعبندی پیشنویس آییننامه داروخانهها نیازمند بازنگری جدی با رویکرد:
• اصلاح اشکالات موجود بدون افزایش محدودیتها
• حرکت به سمت تسهیل و کاهش مداخلات دستوری
• ایجاد فرصت برابر برای همه داروسازان
• تفکیک روشن وظایف تکلیفی از خدمات حرفهای
• و انطباق کامل با قوانین بالادستی است. در غیر این صورت، آییننامه نهتنها به اهداف خود دست نخواهد یافت، بلکه موجب بروز چالشهای جدید در حرفه داروسازی و نظام دارویی کشور خواهد شد.
• و انطباق کامل با قوانین بالادستی است. در غیر این صورت، آییننامه نهتنها به اهداف خود دست نخواهد یافت، بلکه موجب بروز چالشهای جدید در حرفه داروسازی و نظام دارویی کشور خواهد شد.
