مهدی مجاهدیان، معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی ایران
قیمت‌گذاری دارو باید از بلاتکلیفی خارج شود
تاریخ انتشار :
شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵ ساعت ۱۰:۴۹
کد مطلب : ۲۲۲۵۷
به گزارش سالم‌خبر، مهدی مجاهدیان، معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی ایران در پنل چالش‌های دسترسی و قیمت‌گذاری دارو در ایران‌فارما با اشاره به اینکه مسائل مربوط به داروخانه‌ها را باید از منظر اقتصاد دارو نیز مورد بررسی قرار داد، گفت: اگر بخواهیم اقتصاد را در چند جمله تعریف کنیم، باید گفت اقتصاد به تخصیص منابع برای پاسخ‌گویی به خواسته‌های نامحدود مربوط می‌شود. از سوی دیگر، در یک بازار آزاد و رقابتی، قیمت تحت تأثیر عرضه و تقاضا و به تعبیر اقتصادی، «دست نامرئی بازار» تعیین می‌شود؛ اما اگر بازار رقابتی نباشد، سازوکار تعیین قیمت نیز با چالش مواجه خواهد شد.
وی افزود: در ایران کمیسیونی تحت عنوان «کمیسیون قیمت‌گذاری» داریم و یکی از پرسش‌های مهم این است که در شرایط فعلی، قیمت‌گذاری دارو دقیقاً بر چه مبنایی انجام می‌شود؟ آیا ضوابط قدیمی مبنای کار است یا ضوابط جدید؟ ضوابط جدید تا چه اندازه ابلاغ و اجرا شده‌اند؟ این مسائل در حال حاضر نوعی سردرگمی ایجاد کرده است.
مجاهدیان، گفت: صنعت دارو برای ادامه فعالیت خود به برنامه‌ریزی نیاز دارد. بنابراین باید مشخص شود برنامه‌ریزی برای قیمت‌گذاری قرار است چگونه انجام شود. در برهه‌ای
جایگاه کمیسیون قیمت‌گذاری باید روشن باشد
وی تأکید کرد: معتقدم اگر قرار است درباره این موضوع صحبت کنیم، باید از منظر علمی به آن نگاه کنیم. سیاست‌گذار باید جایگاه خود را مشخص کند؛ جایگاه کمیسیون قیمت‌گذاری باید روشن باشد و جایگاه بیمه‌ها نیز باید به‌طور دقیق تعریف شود. برای مثال، وقتی قرار است یک دارو وارد فهرست دارویی کشور شود، گاهی یک سال و نیم فرایند آن طول می‌کشد تا ارزیابی هزینه ـ اثربخشی انجام شود و مشخص شود که آیا این دارو از نظر اقتصادی و درمانی ارزش ورود به فهرست را دارد یا خیر.
مجاهدیان درباره مفهوم هزینه ـ اثربخشی توضیح داد: هزینه ـ اثربخشی یکی از بازوهای مهم تصمیم‌گیری درباره قیمت دارو است. برای مثال، اگر قیمت یک دارو هزار تومان باشد و در ارزیابی مشخص شود که قیمت قابل قبول آن باید ۸۰۰ تومان باشد، شرکت دارویی باید بتواند با قیمت ۸۰۰ تومان دارو را عرضه کند تا امکان ورود آن به فهرست دارویی فراهم شود.
وی ادامه داد: پرسش این است که آیا این عدد و این نوع ارزیابی، جایگاه درستی در فرایند ورود دارو به فهرست دارد یا خیر؟ پیشنهاد من به دوستان بیمه این است که نقش ارزیابی هزینه ـ اثربخشی در بیمه‌ها بسیار پررنگ‌تر شود و این ارزیابی صرفاً به مرحله ورود دارو به فهرست محدود نشود.
مجاهدیان گفت: زمانی که مشخص می‌شود یک دارو نسبت به داروی دیگری هزینه ـ اثربخشی بیشتری دارد، باید این موضوع در تصمیم‌گیری‌های بیمه‌ای نیز مورد توجه قرار گیرد. حتی اگر مشخص شود دارویی که در فهرست دارویی کشور قرار دارد، دیگر از نظر هزینه ـ اثربخشی توجیه لازم را ندارد، باید امکان خروج آن از فهرست نیز وجود داشته باشد.
وی افزود: ما در فهرست دارویی کشور مطالعات هزینه ـ اثربخشی انجام
این متخصص اقتصاد دارو تأکید کرد: وظیفه و نقش ارزیابی هزینه ـ اثربخشی در نظام سلامت باید با دقت بیشتری تعریف شود. چندین سال است که درباره موضوع هزینه ـ اثربخشی کار می‌شود و اهمیت آن مورد توجه قرار گرفته است، اما به اعتقاد من جایگاه بسیار مهم این ارزیابی، در نظام بیمه‌ای است.
ضرورت تقویت جایگاه هزینه-اثربخشی در بیمه‌ها
وی خاطرنشان کرد: واقعاً باید جایگاه اصلی هزینه ـ اثربخشی را در بیمه‌ها تعریف و تقویت کنیم؛ به‌گونه‌ای که اگر دارویی از نظر هزینه ـ اثربخشی توجیه نداشته باشد از فهرست دارویی حذف شود و بودجه‌ای که برای آن اختصاص پیدا می‌کند، به داروهایی اختصاص یابد که هزینه ـ اثربخشی و اثربخشی بیشتری دارند.
وی در پاسخ به این پرسش که چرا با وجود پیش‌بینی چنین سازوکارهایی، مشکلات همچنان وجود دارد، گفت: زندگی و فعالیت در شرایط واقعی با تبدیل تئوری به عمل متفاوت است. در حوزه اقتصاد دارو نیز زمانی که از مرحله نظریه وارد مرحله اجرا و عملیات می‌شویم، طبیعتاً چالش‌های مختلفی ایجاد می‌شود.
مجاهدیان ادامه داد: در یکی از اجلاس‌های معاونان غذا و داروی دانشگاه‌های علوم پزشکی، در حضور وزیر بهداشت، به‌عنوان یکی از دغدغه‌هایم این موضوع را مطرح کردم که در کشوری با حدود ۷۰ دانشگاه علوم پزشکی، چرا باید یک بودجه بسیار بزرگ، مثلاً چند صد همت، میان این دانشگاه‌ها تقسیم شود تا هر یک از آنها به‌صورت جداگانه تصمیم‌گیری و خرید انجام دهند؟
وزارت بهداشت خود متولی «خرید راهبردی» شود
وی افزود: پیشنهاد من این بود که وزارت بهداشت خود متولی «خرید راهبردی»
این متخصص اقتصاد و مدیریت داروسازی تصریح کرد: در چنین مدلی، وزارت بهداشت می‌تواند دارو را به‌صورت متمرکز خریداری کند و پرداخت نیز به‌صورت مستقیم از سوی وزارتخانه به شرکت تأمین‌کننده انجام شود. این روش می‌تواند از گردش منابع مالی میان بخش‌های مختلف جلوگیری کند؛ منابعی که در نهایت مشخص نیست چه زمانی و به چه شکلی به دست شرکت تأمین‌کننده می‌رسد.
مجاهدیان با اشاره به تجربه یکی از دانشگاه‌های علوم پزشکی در این زمینه گفت: ما یکی از دانشگاه‌هایی هستیم که در سطح کشور، خودمان خرید راهبردی را انجام می‌دهیم. مجموعه‌ای داریم که حدود ۲۱ داروخانه دانشگاهی را پوشش می‌دهد و برای این داروخانه‌ها، خریدهای ABC را انجام داده‌ایم؛ یعنی برای داروهای ضروری و اقلام ضروری، سازوکار خرید مشخصی داریم.
وی ادامه داد: خوشبختانه در این زمینه دانشگاه عملکرد خوبی داشته است؛ هم در بازپرداخت‌ها و هم در مذاکرات و چانه‌زنی‌های قیمتی توانسته‌ایم عملکرد مناسبی داشته باشیم.
خرید راهبردی تجهیزات پزشکی کلید خورده است
مجاهدیان با اشاره به تجربه خرید دارو برای بیمارستان‌ها گفت: ما در حال حاضر برای ۲۲ داروخانه بیمارستانی خرید انجام می‌دهیم؛ اقدامی که به‌تازگی آغاز شده و استارت آن زده شده است. بحث اصلی این است که نیازهای دائمی بیمارستان‌ها شناسایی و ثبت شود تا بتوانیم بر اساس نیاز واقعی آنها، فرآیند خرید را طراحی کنیم.
وی افزود: البته در حال حاضر این طرح در مرحله‌ای قرار دارد که ابتدا در حوزه تجهیزات پزشکی آغاز شده و موضوع ورود دارو به این سبد نیز
مجاهدیان ادامه داد: آنچه امروز در ذهن ما وجود دارد و هنوز به‌صورت کامل روی کاغذ نیامده، این است که ابتدا نیاز واقعی بیمارستان‌ها را محاسبه کنیم و سپس بر اساس آن، فرآیند خرید را انجام دهیم. بیشترین تمرکز نیز باید روی داروهای پرهزینه باشد.
وی توضیح داد: در این مدل، برای تأمین دارو فراخوان اعلام می‌شود و شرکت‌هایی که توانایی و سابقه لازم را دارند، وارد مناقصه یا فراخوان می‌شوند. این فرآیند را می‌توان به‌صورت یکجا یا مرحله‌به‌مرحله انجام داد تا در نهایت بتوانیم خرید راهبردی را در سطح بیمارستان‌ها اجرایی کنیم.
این متخصص اقتصاد و مدیریت داروسازی با تأکید بر اهمیت خرید راهبردی در سطح دانشگاه گفت: قطعاً خرید راهبردی در سطح دانشگاه اقدام بسیار خوبی است، اما انتظار من این است که این خرید در مقیاس بزرگ‌تری اتفاق بیفتد. به این معنا که رئیس دانشگاه و معاونان مرتبط، از جمله معاون غذا و دارو، برای اقلام راهبردی وارد یک سازوکار مشترک شوند و خرید در مقیاس بزرگ‌تر انجام شود.
وی افزود: شاید دوستان صنعت در اینجا بگویند که چنین مدلی ممکن است به ضرر صنعت باشد، اما من همچنان معتقدم اگر بتوانیم منابع خود را درست مدیریت کنیم، صنعت نیز در نهایت از این مدل منتفع خواهد شد و باید یاد بگیریم که چنین سازوکارهایی را به‌درستی اجرا کنیم.
وی افزود: کاری که ما در حال حاضر با بیمه سلامت انجام می‌دهیم، تقریباً در همین راستا است. از یک سو شرکت تأمین‌کننده شرایط دسترسی و قیمت مناسب‌تری برای ما فراهم می‌کند و قیمت را کاهش می‌دهد و از سوی دیگر، بخشی از تخفیف نیز از سوی خود بیمه سلامت در این فرآیند لحاظ می‌شود.
