فاجعه خاموش در بازار دارو؛ ۸۰۰ قلم دارو عملاً از پوشش بیمه خارج شده‌اند

سالم‌خبر: حدود ۸۰۰ قلم دارو یا اساساً تحت پوشش بیمه نیستند یا پوشش بیمه‌ای آن‌ها کمتر از قیمت واقعی داروست فشار هزینه‌های دارو و درمان اکنون مستقیماً به مردم منتقل شده است که در نهایت به کاهش قدرت خرید و نارضایتی عمومی منجر خواهد شد.

سجاد حسینی، کارشناس صنعت دارو در گفت‌وگو با سالم‌خبر با بیان این مطلب، اظهار داشت: در چنین بحرانی اگر دولت و شخص رئیس‌جمهور مستقیماً وارد مدیریت بحران دارویی نشوند، احتمال به‌هم‌ریختگی گسترده در بازار دارو وجود دارد.

وی با اشاره به رشد شدید حجم بازار دارو گفت: «بازار دارویی کشور در ۱۲ ماهه سال گذشته به حدود ۳۸۰ هزار میلیارد تومان رسیده، اما بخش قابل توجهی از داروها یا اساساً تحت پوشش بیمه نیستند یا پوشش بیمه‌ای آن‌ها فاصله زیادی با قیمت واقعی‌شان دارد.»

به گفته او، حدود ۴۶۳ قلم دارو فاقد پوشش بیمه‌ای هستند و ارزش این بخش از بازار به حدود ۴۰ هزار میلیارد تومان می‌رسد؛ یعنی نزدیک به ۱۰ درصد کل بازار دارو.

وی توضیح داد که حتی در میان داروهای تحت پوشش بیمه نیز شکاف قابل توجهی میان قیمت واقعی دارو و مبلغی که بیمه‌ها تقبل می‌کنند وجود دارد. او گفت: « از حدود ۲۲۰۰ کد دارویی تحت پوشش بیمه تأمین اجتماعی، تنها ۱۴۶۵ قلم با قیمت واقعی دارو تطابق دارند و مابقی یا پوشش ناکافی دارند یا قیمت بیمه‌ای آن‌ها پایین‌تر از نرخ بازار است.» به گفته او، همین مسئله باعث شده سهم پرداخت مستقیم مردم از هزینه‌های دارویی به شکل محسوسی افزایش پیدا کند.

این کارشناس صنعت دارو با اشاره به افزایش قیمت‌های اخیر افزود: «تنها با نرخ‌های جدیدی که در فروردین ابلاغ شد، ارزش بازار دارو حدود ۳۸ درصد رشد کرد، اما بودجه بیمه‌ها اصلاح نشده است.» او تأکید کرد که بیمه‌ها همچنان با همان منابع قبلی در حال فعالیت‌اند و همین مسئله موجب کسری بودجه شدید در نظام بیمه‌ای کشور شده است.

به گفته حسینی، بحران تنها به صنعت دارو محدود نمی‌شود و ساختار مالی سازمان‌های بیمه‌گر نیز دچار مشکل شده است.

وی توضیح داد: «دولت بخش مهمی از بدهی‌های خود به تأمین اجتماعی را نه به‌صورت نقدی، بلکه در قالب سهام شرکت‌ها پرداخت کرده است؛ شرکت‌هایی که بسیاری از آن‌ها زیان‌ده‌اند و سودشان پاسخگوی هزینه‌های درمان و خدمات بیمه‌ای نیست.»

 او افزود که تأمین اجتماعی اکنون ناچار شده هزینه‌های جاری و درمانی خود را از محل سود همین شرکت‌ها تأمین کند؛ موضوعی که به گفته او «عملاً دیگر جواب نمی‌دهد.»

او در ادامه به زنجیره بحران نقدینگی در صنعت دارو اشاره کرد و گفت: «بیمه‌ها مطالبات داروخانه‌ها را پرداخت نمی‌کنند، داروخانه‌ها بدهکار شرکت‌های پخش می‌شوند و شرکت‌های پخش نیز نمی‌توانند مطالبات شرکت‌های تولیدی را تسویه کنند.» به گفته او، تأخیر پرداخت‌ها در برخی اقلام بیمارستانی و داروهای تحت پوشش بیمه به ۳۸۰ تا ۴۴۰ روز رسیده و همین مسئله گردش نقدینگی صنعت را مختل کرده است.

حسینی هشدار داد که شرکت‌های دارویی اکنون به دلیل کمبود نقدینگی توان خرید مواد اولیه را از دست می‌دهند؛ آن هم در شرایطی که تغییر نرخ ارز، هزینه واردات مواد اولیه را چند برابر کرده است. او گفت: «شرکت‌ها همزمان با کمبود نقدینگی، افزایش نرخ ارز و رشد تقاضا در شرایط بحرانی روبه‌رو شده‌اند و این وضعیت خطر کمبود دارو را تشدید می‌کند.»

او همچنین از افزایش شدید هزینه‌های بسته‌بندی و مواد اولیه جانبی دارو خبر داد و گفت: «بخش‌هایی مثل فویل آلومینیومی، تیوب کرم‌ها و مواد پتروشیمی مورد استفاده در بسته‌بندی دارو به‌دلیل شرایط جنگی و اختلال در زنجیره تأمین، افزایش قیمت سنگینی داشته‌اند.» به گفته او، قیمت آلومینیوم در مدت کوتاهی تقریباً دو برابر شده و برخی شرکت‌های دارویی مجبور شده‌اند برای جلوگیری از توقف تولید، خودشان شمش آلومینیوم خریداری کنند تا در ازای آن فویل موردنیازشان را تأمین کنند.

او درباره وضعیت شیر خشک نیز توضیح داد: «داروخانه‌ها شیر خشک را نقدی خریداری می‌کنند، اما بیمه‌ها سهم خود را با تأخیر طولانی پرداخت می‌کنند. در نتیجه بسیاری از داروخانه‌ها دیگر توان جایگزینی موجودی خود را ندارند.» به گفته او، ادامه این روند می‌تواند مستقیماً به کمبود شیر خشک و نارضایتی گسترده اجتماعی منجر شود.

این کارشناس صنعت دارو هشدار داد که فشار هزینه‌ها اکنون مستقیماً به مردم منتقل شده است. او گفت: «حدود ۸۰۰ قلم دارو یا اساساً تحت پوشش بیمه نیستند یا پوشش بیمه‌ای آن‌ها کمتر از قیمت واقعی داروست.» به گفته او، افزایش پرداخت از جیب مردم در نهایت به کاهش قدرت خرید و نارضایتی عمومی منجر خواهد شد.

وی در بخش دیگری از سخنانش تأکید کرد که در صورت اصلاح نشدن ساختار بیمه‌ها، بحران عمیق‌تر خواهد شد. او پیشنهاد داد که سازمان تأمین اجتماعی بخشی از سهام مدیریتی شرکت‌های زیرمجموعه خود را واگذار کند و از یک هلدینگ مدیریتی به یک سهامدار پورتفویی تبدیل شود تا بتواند بدهی‌هایش را تسویه کند و منابع نقدی جدید به دست آورد.

حسینی همچنین با اشاره به جهش نرخ ارز گفت: «زمانی که بازار دارو حدود ۱۲۰ هزار میلیارد تومان بود، دولت مابه‌التفاوت ارزی مشخصی برای آن در نظر گرفت، اما حالا بازار به ۳۸۰ هزار میلیارد تومان رسیده و همچنان همان منابع قبلی مبنا قرار می‌گیرد.» به گفته او، اختلاف میان نرخ ارز ترجیحی گذشته و نرخ‌های فعلی باعث شده هزینه تأمین دارو و مواد اولیه چندین برابر شود، بدون آنکه منابع بیمه‌ای متناسب با آن افزایش یابد.

این فعال صنعت دارو در ادامه هشدار داد که زنجیره تأمین دارو در آستانه اختلال جدی قرار دارد. او گفت: «اگر مطالبات داروخانه‌ها و شرکت‌ها پرداخت نشود، زنجیره دارو به هم می‌ریزد و نتیجه آن کمبود گسترده خواهد بود.» به گفته او، اکنون حدود ۷۵۰ قلم دارو وارد فهرست پایش کمبود شده‌اند؛ یعنی نزدیک به یک‌سوم بازار دارویی کشور.


او افزود: «برای بخشی از داروهای دچار کمبود، مجوز واردات فوریتی صادر شده و فقط برای تأمین دو ماه حدود ۲۵۰ میلیون دلار ارز نیاز است.» وی هشدار داد که در صورت تشدید کمبودها، کشور ناچار خواهد شد حجم بیشتری داروی نهایی از کشورهایی مانند هند و چین وارد کند.

در بخش پایانی این گفت‌وگو، حسینی شرایط جنگی و محدودیت‌های حمل‌ونقل را نیز یکی از عوامل تشدیدکننده بحران دانست و گفت: «تأمین مواد اولیه از امارات و برخی مسیرهای قبلی بسیار سخت شده و حتی در مواردی هواپیماهای حامل دارو با محدودیت یا توقف مواجه شده‌اند.»